Artikel
2014-10-10
Verantwoorde participatie?! Verantwoorde participatie?!

door T.M. Hofman

Inmiddels horen D66, CU en SGP tot de vaste kern van de ‘bevriende’ oppositie die het kabinet Rutte op belangrijke onderdelen steunt. De drie worden uitgenodigd om constructief te participeren in de opstelling/ ‘fine tuning’ van de begroting. Daarbij is het principe van ‘voor wat hoort wat’ inmiddels leidend. De regering bouwt al marges in om met de drie te kunnen onderhandelen over hun (financiële) wensen. Door de nood gedreven heeft de huidige regeringscoalitie de toevlucht genomen tot deze vorm van participatie. Initiatieven daartoe waren eerder al gegroeid vanuit de kring van de drie politieke partijen.

Ik ga er vanuit dat de drijfveren toen vooral betrekking hadden op het zich samen verantwoordelijk weten voor de bestuurbaarheid van ons land. Hoe moet je zo’n constructie nu waarderen? Menigeen is blij dat met name CU en SGP een inbreng kunnen hebben in de hoogste Haagse kringen. Het is toch een uitgelezen gelegenheid om te laten zien dat de kleine christelijke politieke partijen er A.D. 2014 nog tot doen. Hier en daar hoor je iets van een gepaste trots doorklinken. Niet te enthousiast, want dat ligt ons niet ... maar toch. Er zijn nu mogelijkheden om in het centrum van de politiek vanuit een christelijke levensovertuiging mee te werken.

Breder kader
De daadwerkelijke start van het nieuwe kabinet verliep heel stroef, omdat de uitruil tussen VVD en PvdA verre van eenvoudig te realiseren bleek. Er was m.i. aanvankelijk rond de presentatie van de nieuwe coalitie sprake van een verregaande mate van zelfoverschatting.
Bij dit alles mogen we niet vergeten dat de koers van dit kabinet van neo-liberaal gehalte is, waarbij elk van de partijen eigen heilige huisjes heeft. Men maakt zich samen sterk voor een verantwoorde begroting en een gezond economisch herstel. Het vinden van voldoende politiek en maatschappelijk draagvlak voor verregaande ingrepen en/of bezuinigingen bleek moeilijk en pijnlijk, vooral voor de achterban van de PvdA. In dat hele spel om de macht, juist ook in de Eerste Kamer, moesten andere partijen worden gecompromitteerd. En die dienden zich aan.

Dat is inmiddels een beproefde variant gebleken om het ingezette beleid verder uit te rollen. Ondertussen houd mij wel steeds meer de vraag bezig: in welke richting gaat dit huidige beleid nu? Er vallen mooie woorden als participatiemaatschappij e.d. Maar is dit ondertussen geen verhulling van het echte probleem, dat we geen werkelijke visie hebben op de gewenste ontwikkeling van onze samenleving als geheel? Sturen we niet vooral financieel-economisch op herstel van een begrotingsevenwicht. Mij bekruipt de angst dat velen vooral stilletjes hopen dat het weer wordt zoals vóór de crisis. Bomen die tot in de hemel groeien en flinke bonussen gebaseerd op een uit de hand gelopen marktwerking. De basis voor de volgende crisis wordt gelegd, terwijl de wereld in brand staat.

Bijbelse koers

Is het niet juist de christelijke politiek die vanuit de Bron zich verantwoordelijk weet voor de tegenstem. De Bijbel stelt heel kritische vragen bij oneerlijk verkregen rijkdom. Daarbij is rentmeesterschap geen mooie dekmantel, maar een heel serieuze opgave, die ons herinnert aan rekenschap afleggen. De christelijke politieke partijen maken zich terecht sterk voor vervolgde christenen. Diezelfde partijen hebben m.i. een andere missie dan het neo-liberale economische beleid te steunen. Zij weten zich verantwoordelijk voor de echte cohesie in de samenleving, die zich daadwerkelijk bekommert om de arme en de mens in de marge. Daarbij is het Bijbelse kernbegrip gerechtigheid onmisbaar als richtlijn. Het is opvallend in hoeveel sectoren de laatste jaren financiële schandalen aan het licht zijn gekomen met desastreuze gevolgen, terwijl allerlei toezichthouders hebben gefaald. Er is een schreeuwend tekort aan echte sociaal-economische ethiek. Daar liggen voor de christelijke politiek opgaven. Dat vraagt soms een tegendraadse benadering, een profetisch, bewogen protest en heilige moed om andere wegen te zoeken waarbij welzijn niet opgeofferd wordt ten gunste van welvaart. Binnen de CU en SGP wordt met deze normen gerekend. Juist daarom blijft een samenwerking als de huidige een uiterst kwetsbare onderneming. Het gaat veelal om verschillende uitgangspunten t.o.v. het kabinetsbeleid en compromissen. Wie jubelt over een betere begroting moet wel bedenken dat de rente op staatsleningen momenteel kunstmatig enorm laag is, terwijl de gewone burger er eerder op achteruit gaat! Hij betaalt het gelag voor de crisis. De verschillen in vermogen lopen nog steeds op en de echte klappen van het ingezette beleid, bijvoorbeeld rond de zorg, moeten m.i. nog komen. Er is geen reden tot juichen, maar om te blijven bidden om Bijbelse wijsheid en het oefenen van gerechtigheid tot heil van de samenleving.

Prof. dr. T.M. Hofman is emeritushoogleraar van de Theologische Universiteit van de CGK in Apeldoorn





 


Abonneer u nu op de RSS-feed van De Wekker