Artikel
2015-02-03
Interview: 'Crisispastoraat is een deel van mijn werk' door Willem Kieviet

Al achttien jaar beklimt ds. H van der Ham wekelijks tientallen scheepsladders. Om aan boord binnenschippers en zeevarenden pastoraal te begeleiden op hun levensweg. Dit tot veel genoegen: "Als je bevestiging ziet dat de Heere het werk heeft willen zegenen, geeft dat dankbaarheid en verootmoediging."

Voordat hij schipperspredikant werd, diende Van der Ham de gemeente van Zuidland, op Voorne-Putten. Sindsdien woont hij in waterstad Dordrecht en omvat zijn werkveld een straal van honderden kilometers aan vaarwegen. Koesterde hij als gemeentepredikant ook al de wens om ooit onder schippers en zeevarenden het Evangelie te verkondigen?
"Nee, in het geheel niet," is het duidelijke antwoord. "In die zin dat het idee helemaal niet in me opkwam. In de jaren dat ik actief was als predikant op de wal, werkte collega-dominee H. Wubs met veel zegen onder de schippers. Tot hij helaas in 1996 overleed. Deputaten hadden een predikant nodig voor het werk onder schippers en zeevarenden. Een beroep volgde."

Mannheim
"Ik heb enkele trainingen gevolgd op het terrein van schipperspastoraat, over de omgang met verschillende culturen, over veiligheidsaspecten", vervolgt hij. "Verder hebben ambtsbroeders mij geprobeerd in te werken. Ook was het belangrijk om een aantal malen mee te varen op een schip, om zelf mee te maken hoe de schippers hun werk, een aanzienlijk deel van hun bestaan, ervaren." 

Het werkterrein van Van der Ham is breed en omvat zowel de binnenvaart als de zeevaart. Wat de binnenvaart betreft is hij als eerste verantwoordelijk voor het pastoraat onder de christelijk- gereformeerde schippers. Hij doet boordbezoek en gaat naar het schippersinternaat. Immers, dikwijls gaan schipperskinderen vanaf hun zevende jaar naar een internaat. Verder reist hij zevenmaal per jaar op zaterdagochtend naar Mannheim, om de schippers te bezoeken, die daar in de uitgestrekte havens liggen. Ook de niet-kerkelijke varenden zoekt hij op. Tegelijk nodigt hij ieder uit om 's zondags naar de kerk te komen. "De kerkdienst in Mannheim is voor de schippers van grote betekenis. Naast het onderwijs uit de Bijbel, is er na afloop tijd voor onderlinge ontmoeting bij de koffietafel.

In mijn preken probeer ik niet over de hoofden heen te spreken. Er zitten mensen onder mijn gehoor die heel weinig een normale kerkdienst bezoeken. Ik zou niet willen dat ze de boodschap niet kunnen verstaan. De boodschap is dat de broeders en zusters bekeerd moeten worden en vernieuwd. Ik zoek te preken: Jezus Christus en Die gekruisigd."

Een belangrijk verschil met een walgemeente is de dynamiek van het schippersbestaan. "Ik kan niet lang van tevoren een 'huisbezoek' plannen. Alle afspraken worden op heel korte termijn gemaakt; schippers zijn constant onderweg, ze kunnen niet ver van tevoren een afspraak vastzetten." 

Moerdijk
Wat de zeevaart betreft is de diversiteit van zijn gemeente nog veel groter. "Elke maandag en donderdag ga ik op bezoek in de haven van Moerdijk. In de achttien jaar dat ik 'Moerdijk' bezoek is de haven flink gegroeid. Nu liggen er dagelijks binnenvaartschepen en rond de dertien zeeschepen, sommige voor een dag, andere voor een paar dagen. Dertien schepen met ieder zo'ïn tien bemanningsleden: voornamelijk Filippino's (van de Filippijnen) en verder Oekraïners, Russen, Indonesiërs, Nederlanders enzovoort. De haven is op dit moment qua grootte nog net voor mij te behappen."

In het algemeen staan de zeevarenden open voor zijn bezoek. "Het koopvaardijwerk heeft een enorm lange geschiedenis. Van de bekendheid van het werk maak ik dankbaar gebruik. Ik word nooit op een schip geweigerd. De bemanning is toegankelijk en meestal buitengewoon hartelijk. Er is volop gelegenheid om te luisteren naar hun verhaal. Dat kan gaan over de gevaren en stormen die ze onderweg zijn tegengekomen, of over hun thuissituatie.

Je kunt ze een Bijbel of meditatiemateriaal aanbieden, wanneer ze die niet aan boord hebben. Ik nodig de mensen ook uit voor een bezoek aan het zeemanshuis. Ze hebben dan de mogelijkheid om even van het schip af te gaan, om te skypen met vrouw en kinderen en wat te ontspannen. Ook komt het voor dat ik de zeevarenden heel praktisch kan bijstaan door ze naar een arts toe te rijden, of ze aan medicijnen of winterkleding te helpen. Juist ook dit diaconale aspect van mijn werk biedt openingen om mijn boodschap te kunnen brengen."

Pastoraat
Welke pastorale thema's leven er aan boord?
"De economische crisis is nog steeds een thema met een grote invloed op het schippersbestaan. De bedrijfstak is heel conjunctuurgevoelig. Dan moet er wel eens tegen kostprijs, of zelfs onder kostprijs gevaren worden. Dat geeft spanning en onzekerheid. Crisispastoraat is een deel van mijn werk. Ook zijn er bedrijfsongevallen: een aanvaring, of een schipper die in het ruim valt of onder een transportband. Bij zulke ernstige gevallen ga ik op ziekenbezoek, ook als het diep in Duitsland of Frankrijk is. In minder dringende gevallen combineer ik het met mijn bezoek aan Mannheim. Ook zijn - met name in de zeevaart - eenzaamheid en heimwee belangrijke thema's. Filippino's kunnen soms wel een jaar van huis zijn. Bij Russen en Oekraïners komt het voor dat zij de enige christen zijn op het schip. Dat is niet altijd makkelijk. Je probeert hen dan met Gods woord een hart onder de riem te steken, ze te bemoedigen."
Wanneer actieve schippers komen te overlijden, verleent Van der Ham ook pastorale zorg, en leidt hij rouwdiensten en begrafenissen.

Vrucht op het werk
Ondanks zijn dagelijkse pendelwerk tussen wal en schip voelt hij zich door de CGK breed gesteund in zijn arbeid. "Er is een deputaatschap dat mij in mijn werk begeleidt en ik kan met vragen terecht bij de kerkenraad van mijn thuisgemeente Dordrecht-Centrum. Naast het preken in Duitsland, ga ik ook regelmatig voor in allerlei Christelijke Gereformeerde Kerken in Nederland. Zo houd je contact met de gemeenten en kerkenraden. Natuurlijk werk ik wel een beetje op een eenzame post, maar het is heel afwisselend en boeiend werk.

Het voornaamste is dat de Heere God het werk gebruikt en zegent. Hij geeft de vrucht. Bovendien is het zo dat de Heere God gelukkig vrucht aan het werk wil verbinden. Zijn Woord zal niet leeg of vruchteloos terugkeren, staat er in de Bijbel. En zo is het ook. Dat mijn werk tot bekering en vernieuwing van het leven leidt, heb ik wel gezien, ja. Zo zijn er Nigerianen en Filipino's die vertelden over berouw, bekering en verlossing door het werk van Christus en de toepassing van dat werk door de Heilige Geest in hun hart. Dat is en blijft een heel groot wonder. De Heere bearbeidt nog mensen tot zaligheid en er is hoop voor de jonge generatie. Dat geeft moed om verder te gaan."


Ds. H. van der Ham (Meerkerk, 1955) diende vanaf 1983 de gemeente van Zuidland. Hij is sinds 1997 schipperspredikant naar art. 6 van de kerkorde en lid van CGK Dordrecht-Centrum.
In zijn vrije tijd leest en schrijft hij over de geschiedenis van de Christelijke Gereformeerde Kerken. Zijn laatste publicatie is: "De minste der broederen", biografieën en overdenkingen van christelijk-gereformeerde voorgangers (2010).



 


Abonneer u nu op de RSS-feed van De Wekker