Artikel
2015-08-28
Nader bekeken: Ruimte door regels Door J.A. Voorthuijzen

De titel van dit artikel heb ik deze keer niet zelf bedacht. Een aantal jaren geleden kreeg ik een boek onder ogen over het stellen van grenzen in de opvoeding. Reflecterend op het thema van dit nummer kwam deze weer boven drijven. Op een overtuigende manier maakte de schrijver mij toen duidelijk dat in de opvoeding van het kind regels nodig zijn en dat hierdoor, hoe vreemd het ook klinkt, juist ruimte ontstaat *).


Met een klein beetje fantasie zijn er parallellen te trekken met hoe we regels in de samenleving beleven en hoe we dat in de kerk doen. Het doordenken daarvan kan ons helpen op een betere manier met regels om te gaan. Zonder dat ik wil beweren dat de kerkorde perfect is, ben ik toch van mening dat deze veel goeds bevat.

Goed voor de ander, slecht voor mij
Als ik eerlijk ben moet ik toegeven een soort haat-liefdeverhouding met regels te hebben. Dat zit in mijn karakter. Ik ben ervan overtuigd dat regels nuttig en goed voor de ander zijn! Ik vind het verstandig dat de Nederlandse overheid een wet heeft uitgevaardigd dat alle auto’s zo veel als mogelijk is, aan de rechterkant van de weg dienen te rijden. Dat geeft mij namelijk alle ruimte om ze links voorbij te gaan. Het is prima dat het andere verkeer voor de rode lichten wachten moet. Dan kan ik ongehinderd door het groene licht verder. Oranje mag ook en een beetje rood is toch niet erg? Als ik de grens van Nederland nader is het heerlijk dat er geen controles en slagbomen meer zijn. Alle andere auto’s vol met potentiële asielzoekers en vluchtelingen moeten uiteraard acuut aangehouden worden, om "onze” welvaart en "onze” economie te beschermen. Begrijpen ze dat nog steeds niet in Den Haag?

Berekenend gedrag
In het politieke krachtenveld valt een vergelijkbaar patroon waar te nemen. Een duidelijk voorbeeld daarvan is hoe wij als Nederlands burger de toegevoegde waarde van "Brussel”, als representant van de Europese Unie taxeren. Allereerst rekenen we uit dat "Brussel” meer geld kost dan het oplevert. Vervolgens beginnen we een klaagzang over alle wet- en regelgeving die het over ons uitstort. Dat veel van deze wetten bedoeld zijn om ook ons belang te dienen willen we eigenlijk niet horen. Dat een transport met Nederlandse exportgoederen er anders, vanwege alle grenscontroles, twee dagen langer over zou doen om Zuid-Italië te bereiken is dan opeens niet interessant. We vinden het heerlijk om Griekenland als goedkope vakantiebestemming uit te buiten, maar als de economie daar tegenzit is dat echt hun eigen schuld.

Deregulering
"Onze” Frans Timmermans was nog maar net aangetreden als eurocommissaris of hij had al een brief van de VVD op de mat liggen, met het verzoek het mes in allerlei gedetailleerde Arboregels te zetten. Op meerdere momenten zien we, zeker als er een liberale wind over de regeringsburelen waait, stemmen opgaan om tot drastische deregulering over te gaan. Wie zijn oor in kerkelijk Nederland te luisteren legt kan een vergelijkbaar geluid opvangen. De kerkorde zou te star en niet meer van deze tijd zijn. De kerkorde zou de gezonde ontwikkeling van plaatselijke kerken in de weg staan. En nog iets sterker: de kerkorde moet maar grotendeels afgeschaft worden, want het is een blok aan het been.

Historisch perspectief

De wrange humor van dit alles is, dat dit soort zaken meer dan eens gepresenteerd worden met een ondertoon alsof we anno 2015 het licht hebben gezien. Alsof kritiek op de kerkorde onze uitvinding zou zijn. Een paar minuten zoeken in oude jaargangen van De Wekker (nu online beschikbaar vanaf een half jaar terug tot 1978!) levert genoeg materiaal om dit te ontkrachten. In 1981 weidt prof. dr. W. van ’t Spijker twee nog steeds lezenswaardige artikelen aan "de Synode van Middelburg in 1581 en de Kerkorde”. Alleen al het feit dat de kerk tijdens de tachtigjarige oorlog met Spanje hier aandacht aan schenkt moet ons veel zeggen. Het had mijn voorkeur beide artikelen integraal op te nemen, maar helaas ontbrak daarvoor de ruimte. Daarom slecht één wat langer citaat.

De actualiteit van Middelburg

Wij kunnen de situatie waarin de synode handelde niet in alle opzichten zó maar in onze tijd plaatsen. Wat is er veel veranderd! Helaas geldt dit ook ten opzichte van de kerk met haar eigen orde. Hoe weinig beseffen wij over het algemeen wat de diepste intentie van een kerkelijke orde is. Hoe velen zijn er die met betrekking tot de kerk en haar orde alleen maar cynische opmerkingen weten te maken, die in het beste geval van onkunde, in het slechtste geval van liefdeloosheid getuigen. Nu heeft de orde van de kerk veel tegen. Al zou het alleen maar zijn de werkelijkheid van het kerkelijke leven, de verdeeldheid van de kerk. De Dordtse Kerkorde kent in principe maar één kerk op één plaats: de kerk van Christus, de naar het Woord Gereformeerde Kerk. Een kerkelijke verdeeldheid, als die waarmee wij te maken hebben, kent de kerkorde niet. Maar de laatste wijst wel een middel aan tegen deze kwaal: wanneer in iedere gemeente naar de kerkorde geleefd werd; wanneer er inderdaad zulke gemeenschappen waren, die hun centrum vonden in Christus, in zijn lijden en sterven, in zijn verbroken Lichaam; wanneer dit eens levende gemeenschappen waren, met een sterke onderlinge binding en met een krachtig getuigenis naar buiten, zou hier dan niet een middel zijn, waardoor de Here zou werken? Een kerk in de strijd geboren en gestaald heeft zich in 1581 geformeerd. Een kerk tot strijd geroepen vandaag zou kunnen worden naar dit voorbeeld: gereformeerd.

Uit de eigen praktijk
Met wat ik aan het begin schreef mag het duidelijk zijn dat ik niet veel op heb met regels die mij door anderen worden opgelegd. Maar gelukkig kan ik ook zeggen dat ik al werkend in de kerk de zegen van een goede orde heb ontdekt en steeds meer ben gaan waarderen. Ik wil dat illustreren met een enkel voorbeeld.

Binnen de classis Zwolle zijn de kerken van Zwolle en Kampen aangewezen om uitvoering te geven aan de zogenaamde classis contracta (artikel 5 lid 4 van onze kerkorde):

De approbatie (goedkeuring) van de volgens art. 10 K.O. afgegeven attesten van een predikant, beroepen in een andere classis, zal bij de classis waar hij beroepen is, kunnen geschieden door twee daartoe aangewezen kerkenraden, welke al de kerkenraden van de classis tot hun vergadering uitnodigen. Bij afwezigheid van de uitgenodigde kerkenraden worden deze geacht stilzwijgend met de approbatie in te stemmen.

Als een predikant uit de classis Zwolle beroepen wordt naar een andere classis (of vice versa vanuit een andere classis naar de classis Zwolle overkomt) komen een handvol ambtsdragers uit de kerken van Zwolle en Kampen bij elkaar om een aantal standaard, vooraf ingevulde documenten te lezen, formeel vast te stellen en te ondertekenen. Geen verrassende teksten, flitsende toespraken, spitsvondige sprekers en applaudisserend publiek. Weinig emotie en vlakke gevoelens. Saaier, ongeïnspireerder en nuttelozer lijkt het bijna niet te kunnen … En toch constateer ik iedere keer weer dat het een niet te schatten zegen is dat we dit als kerken doen. Dat we tegen een vertrekkende dienaar van het Woord kunnen zeggen dat hij trouw en ijverig zijn werk heeft gedaan, christelijk en oprecht in belijdenis en wandel is geweest, en wij hem de zegen van de Here in de andere classis toewensen.

Wie mijn mening deelt dat er parallellen bestaan tussen kerklid, kerk en kerkverband aan de ene kant en de opvoeding van kinderen aan de andere kant, raad ik aan het genoemde boek nog eens met die bril op te lezen. De toegevoegde waarde van een goed gebruikte kerkorde zou dan wel eens kinderlijk eenvoudig blijken.

*) Sarina Brons-van der Wekken, Ruimte door regels; grenzen stellen in de opvoeding. Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer, 2008, 184 pagina's, € 15,90, ISBN 978 90 239 2269 8. Zie ook de recensie in De Wekker van 05-09-2008.

J.A. Voorthuijzen maakt deel uit van de redactie en is ouderling van de kerk van Kampen


 


Abonneer u nu op de RSS-feed van De Wekker