Artikel
2016-09-30
Stellig: Geen gezag, geen kerkelijk ambt! Met het wegvallen van de normale gezagspatronen in de westerse samenleving wordt het steeds lastiger het kerkelijke ambt goed in te vullen. Er wordt over de volle breedte van de samenleving minder waarde aan gezag gehecht en daardoor ook aan het kerkelijke ambt. De ambtsdrager had het vroeger gemakkelijker want toen werd er altijd naar hem geluisterd. Tegenwoordig moet hij eerst vertrouwen winnen en zichzelf bewijzen.


Hans Voorthuijzen, woensdag 21 september, 20.23 uur

Ik heb de indruk dat hier een grote kern van waarheid in zit. De moeiten die we als protestante kerken ondervinden om de ambten te vervullen, schrijven we vaak toe aan het feit dat iedereen zo druk is. Maar misschien is de echte crisis veel meer een gezagscrisis. Je krijgt als ambtsdrager alle ruimte om dienend bezig te zijn en waar het nodig is de kerkleden met raad en daad terzijde te staan, maar op een corrigerend of vermanend woord zit eigenlijk niemand meer te wachten. Dat was in de eeuw van onze vaders heel anders. Zij waren als ambtsdrager mannen met een automatische status en ontvingen natuurlijk gezag. Hun ambtelijke werk was daardoor stukken eenvoudiger.

Herman Oevermans, vrijdag 23 september, 20:15 uur

Of vroeger een vermanend woord spreken echt zoveel makkelijker was? Ik weet het niet zo. In woorden van deze tijd: het is nog niet zo gemakkelijk iemand te spiegelen, feedback te geven. Misschien werd vroeger sneller vermaand, maar had het werkelijk een heilzame uitwerking? Werd er ook geen onrecht mee aangedaan? Nog niet zo lang geleden lagen de verhoudingen veel meer vast, waren er duidelijke rangen en standen, ook in de kerk. Mijn grootvader was een eenvoudige molenaarszoon en als mijnheer baron kwam jagen stond hij met zijn pet in de hand. Dat gold ook voor de herenboeren. Maar het was vaak ook afgedwongen gezag, want mijn grootvader wist dat je met een grote mond snel op straat stond.

Hans Voorthuijzen, vrijdag 23 september, 21.29 uur
Ik herken wat je zegt over de verhoudingen in de samenleving van vroeger, dat gezag afgedwongen gezag werd. Daar hebben we in de gewone maatschappij én binnen de ambten van de kerk genoeg voorbeelden van meegemaakt. Maar toch heb ik de indruk dat we het ambtelijk gezag steeds verder uitgehold hebben. Ook in de kerk zeggen we naar mijn mening te snel dat je het ambtelijke gezag moet verdienen. Is dat wel Bijbels? Wordt in het Oude Testament opstand tegen een door God gezalfde koning - die zich misdraagt - toch niet als zondig gezien? Gaan de gaven aan het ambt vooraf of komen ze er in mee? Veronderstel dat jouw grootvader ouderling was en de baron niet, dan had de baron toch voor je opa in de houding moeten gaan staan?

Herman Oevermans, vrijdag 23 september, 22:58 uur

Tussen christelijke en niet-christelijke herenboeren bestond volgens hem niet zo veel verschil. Dus ook toen werd er al verschil gemaakt tussen gezag vanuit een rol of positie en tussen gezag omdat er iets van iemand uitging. Dat besef was in bevindelijke kring altijd al aanwezig. Een ambtsdrager mocht dan wel ambtsdrager zijn, maar het ijkpunt was of hij zelf ook geestelijke kennis had. De ambtsdrager werd toch ook wel gewogen, en had niet zomaar natuurlijk gezag. En in de gemeente van Ameide – waar ik opgroeide – noemden wij ambtsdragers bij de voornaam, dat was heel gewoon. Vormelijkheid en afstand was meer iets voor de stad. Ik denk dus dat het onderscheid tussen ambt – of rol – en gezag altijd bestaan heeft en dat we het onderscheid niet te absoluut moeten maken.

Hans Voorthuijzen, zaterdag 24 september, 10:51 uur

Als ik je antwoord lees, kan ik niet anders dan positief constateren dat je een echte "afgescheiden protestant” ben. Ik denk zomaar dat iemand met een Anglicaanse of Rooms-katholieke achtergrond hier heel anders naar kijkt. Werkt onze visie op het ambt de kerkelijke verdeeldheid in de hand, om reden dat iedereen de ambtsdrager kiest die hij of zij de beste vindt? En een belangrijke vraag daarbij: wat leert de Schrift ons hierover? Het zou niet verkeerd zijn ons opnieuw in die vragen te verdiepen. Maar dat zal wel op een ander moment moeten, want de ruimte die we kregen voor onze gedachtewisseling is beperkt. Maar terug naar wat ik eerder schreef dat de situatie waarin wij leven heel anders is geworden. Herken  je dat dan ook niet?

Herman Oevermans, zaterdag 24 september, 11:45 uur

Dat herken ik zeker! De cultureel-maatschappelijke veranderingen de laatste veertig jaar zijn ongekend. De wereld van onze (groot)ouders verdwijnt. En dat heeft zeker gevolgen voor de verschuiving in de balans ambt en persoonlijk gezag. Voorname factoren zijn volgens mij de toegenomen complexiteit van het leven. En misschien iets als levenswijsheid en levensrijping. Is het ambtelijk werk daardoor niet een stuk lastiger geworden? Voor veel vragen en situaties zijn niet zomaar vaststaande antwoorden. En we zijn wel hoger opgeleid, maar zijn we ook wijzer geworden? Het zou kunnen zijn dat vroeger eenvoudige ambtsdragers door een gedurige omgang met de Schriften meer geestelijke wijsheid verwierven en daardoor meer gezag.  Volgens mij is het verlangen naar mensen die echt iets te zeggen hebben zeker niet minder geworden, misschien wel meer. Juist als gidsen en rolpatronen in een verwarrende werkelijkheid.  Het ambt blijft zeker nodig, zowel in de wereld als in de kerk. Anders wordt alles vloeibaar. Bij paus Franciscus zie je dat het ambt en het persoonlijk charisma elkaar versterken. En bisschop De Korte heeft als ik me niet vergis meer persoonlijk gezag dan bisschop Eijk. Het verlangen naar een bisschop in de PKN begrijp ik heel goed. Dat is toch het oer-verlangen naar de herder. En dat lijkt me heel Bijbels.  Calvijn zette met de ouderling dan wel de paus schaakmat – zoals de theoloog Noordmans zei – maar de gereformeerde traditie heeft de bisschop misschien te snel afgeschaft.



Herman Oevermans is lid van de kerk van Bennekom en directeur van verschillende opleidingen aan de Christelijke Hogeschool Ede.
Hans Voorthuijzen is lid van de kerk van Kampen en maakt deel uit van de redactie.



 


Abonneer u nu op de RSS-feed van De Wekker