Artikel
2016-10-28
Nader bekeken: Gods stem verstaan Door Miranda Renkema

Het zijn prachtige woorden, in Johannes 10, over de Goede Herder die zijn schapen kent en zijn leven inzet voor de schapen, en over de schapen die Hem volgen, omdat ze zijn stem kennen. "Mijn schapen horen naar mijn stem, en Ik ken ze en zij volgen Mij” (Joh. 11:27).  

‘Mijn schapen horen naar mijn stem’... prachtige woorden, heel bekende woorden ook. En we zeggen en zingen het graag na, dat we zó, als schapen die door Hem geleid worden Hem willen volgen. Maar hoe gáát dat dan in de praktijk? Hoe kun je horen naar Gods stem, nu die stem toch niet meer letterlijk hoorbaar om ons heen is? En waar gaat het dan precies over?

Als ik mensen vraag: ‘waar denk je aan bij Gods stem verstaan?’, noemen ze vaak iets als Gods leiding, in moeilijke keuzes bijvoorbeeld; dat ze in zo’n situatie een tekst lazen en die als duidelijke aanwijzing van God zagen, of dat ze baden, en rust voelden bij een bepaalde beslissing. Maar hoe weet je dan, of in de teksten die je las, of in de rust in je gedachten het echt Góds stem was, die je hoorde?

Kortom, het is nog niet zo makkelijk, hoe dat gaat. In dit artikel wil ik proberen om iets meer te zeggen, over het leren om de stem van de Goede Herder te verstaan en te herkennen.

in de buurt van de Goede Herder blijven
Voor ik wat meer invul, wil ik twee dingen vooraf noemen. Twee dingen die echt nodig zijn, wil je leren om de stem van de Goede Herder te verstaan en volgen. Het eerste is dit: wil je de stem van de Herder horen, dan moet je in de buurt van de Herder blijven... anders hoor je niks.

Dat klinkt misschien wat makkelijk, maar het is wel waar. Je moet simpelweg wel dicht genoeg bij Hem zijn om het ook te kunnen hóren als Hij iets zegt. Dat betekent, dat je dagelijks met Hem leeft, dat je Zijn nabijheid zoekt, luisterend de Bijbel leest, in gebed tot Hem spreekt, dat je dus zo dagelijks je leven aan Hem geeft, helemaal, en leert groeien in het ontvangen van zijn liefde - zijn genade, verzoening, vernieuwing, zorg.

zijn stem herkennen
Als je zo in de buurt van de Goede Herder blijft, gebeurt er nog iets, namelijk dat je zijn stem gaat herkénnen. Als een stem die vertrouwd en veilig klinkt, en die je er direct uithaalt, zelfs als er allerlei andere stemmen zijn.

Zoals je de stem van een vriend herkent, ook tussen veel andere stemmen in. Die stem haal je er zo tussenuit, omdat je die stem vertrouwd is. Je herkent niet alleen de klank, maar als je wat met elkaar optrekt ken je zelfs de kleine ‘eigenaardigheden’, de manier waarop iemand de dingen zegt, de woorden die hij gebruikt, en je kunt aan de toon al horen wat er achter de woorden schuilgaat.   
 
Zo is het met de stem van de Here Jezus ook. Ik moet denken aan Maria, op de Paasmorgen. Als zij, nog helemaal onwetend van Jezus’ opstanding, bij het lege graf staat, en alleen nog maar kan huilen. En dat dan zelfs twee engelen niet genoeg zijn om door haar verdriet heen te breken; het lijkt bijna alsof ze hen niet hoort. Er was er maar Eén die tot haar hart kon doordringen, en Hij deed dat door haar naam te noemen: ‘Maria!’ – aan de manier waarop Hij dat zei, moet ze het direct geweten hebben Wie het was, en ze antwoordt: ‘rabboeni’, mijn Meester! Ze had die stem herkend, uit duizenden...   

En in die stem lag zoveel kracht en troost, dat ze vervolgens ook kon stoppen met huilen, en kon gehoorzamen aan wat Hij haar opdroeg, namelijk om Hem niet vast te houden, maar de graftuin uit te gaan, het volle, gebroken, leven weer in, en de boodschap van zijn opstanding te gaan vertellen. Vertrouwend dat het kón, zo, omdat Hij het zei. Dat is nou wat Johannes 10 bedoelt, met dat de schapen Hem volgen, omdat ze zijn stem kennen.  

Hoe meer je vertrouwd met Hem bent geraakt, hoe meer je afhankelijk van zijn liefde bent geworden, hoe beter je zijn stem gaat herkennen, ook temidden van veel andere stemmen die er klinken. En hoe meer je gaat vertrouwen dat het veilig is die stem te volgen.  

in zijn Woord
Maar, hoe spreekt God dan? Als je bijvoorbeeld heel concreet op zoek bent naar: wat wil God van mij, in de situatie waar ik zit, wat is goed dat ik doen zal? Zonder te zeggen dat de Here ook niet andere manieren kan gebruiken, wil ik er hier drie noemen.

Als eerste: God spreekt in zijn Woord. Het is om stil van te worden, maar God spréékt, al vanaf de schepping, toen Hij alles maakte door zijn Woord, en toen Hij wandelde met Adam en Eva in de hof. En Hij is dat blijven doen, ook nadat de zonde die mooie omgang stuk maakte. Hij sprak tot Abraham, Izak en Jakob, Hij sloot een verbond met Israël, Hij sprak tot zijn volk door profeten en het meest sprak Hij tot ons in zijn Zoon, het Woord dat vlees werd. Al die machtige daden die God deed om zijn volk te redden en te bevrijden en het de Zijne te maken, daarvan mogen we lezen in de Schrift, om daarin Gods eigen stem te horen.

Maar hoe doe je dat dan, praktisch, als je zoekt naar wat God jóu wil zeggen? Ik heb wel van mensen gehoord die, op zoek naar Gods leiding, de Bijbel opensloegen, willekeurig, en dan de tekst die ze op dat moment lazen beschouwden als richtingaanwijzer van God. En ik wil niet ontkennen dat God soms teksten zo kan gebruiken. Het kan, dat je iets leest, en dat het precies is wat je op dat moment nodig had, en dat je dankbaar merkt dat je er mee verder kunt.

Maar het kan ook anders. Ik hoorde laatst van iemand, die midden in de nacht de Bijbel opensloeg, in de hoop iets te lezen dat haar moed zou geven, en dat de Bijbel openviel bij een tekst die ze niet begreep, en die haar angst juist groter maakte. Een gevaar van op déze manier proberen Gods stem te verstaan, is dat je teksten uit hun verband haalt en de betekenis mist. Je kunt de Bijbel niet gebruiken als grabbelton, om losse teksten uit te halen, maar om te begrijpen wat de Here wil zeggen, ook in je concrete vragen van nu, moet je ze in hun verband lezen en in het geheel van de Schrift.
Daarom is het zo belangrijk om geregeld te lezen, omdat je er door ‘thuis raakt’ in de Schrift, en gevormd wordt om te verstaan. In Mattheus 13:52 zegt de Here Jezus tegen zijn discipelen: ‘Daarom is iedere schriftgeleerde, die een discipel geworden is van het Koninkrijk der hemelen, gelijk aan een heer des huizes, die uit zijn voorraad nieuwe en oude dingen te voorschijn brengt.’ Als je de stem van de Goede Herder wilt verstaan en volgen, dan moet je als leerling zoeken in de voorraadkamer van Gods Woord, met de bereidheid om daadwerkelijk te hóren en te gehoorzamen.  

Dan ga je ontdekkingen doen, oude en nieuwe schatten vinden. Oude schatten, als Gods trouw bijvoorbeeld - dat je al lezend ervan onder de indruk komt: God is trouw... en dat is Hij ook voor mij. En ‘nieuwe’ schatten - dat je nieuwe dingen leert zien van Wie de Here is, en daarmee vertrouwd raakt. En dat je leert die schatten steeds opnieuw uit de voorraadkast te halen, om ze te gebruíken, en om van te leven. Dat je ze steeds opnieuw ‘bekijkt’, dat je je laat herinneren aan wat de Here heeft gedaan, om vandaaruit Hem je vertrouwen te geven. Zo wil God tot ons spreken, en Zich laten vinden in zijn Woord. En eigenlijk is het dan andersom: dat wij het niet zijn die God zoeken, maar dat om te beginnen God het is die ons zoekt en dat we ons door Hem mogen laten vinden.  

in de verkondiging
En dat geldt op bijzondere manier ook voor de verkondiging. In dat wonderlijke samengaan van de prediking als menselijk werk, en dat je tegelijk mag zeggen dat God daardoor heen spreekt. In de verkondiging komt Hij naar ons toe, en laat Hij Zich ontmoeten. Dat is hoe de Here werkt, via de verkondiging van zijn grote daden in Jezus Christus, waardoor Hij zijn kerk vormt, en mensen in zijn nabijheid roept.

Dan moet die prediking ook wel echt Gods stem laten horen, en werkelijk het karakter dragen van een ‘zo spreekt de Here’! Dat vraagt een diep eerbiedig zoeken naar wat God wil zeggen, met deze tekst, in de concrete situatie waarin die nu ontvangen wordt. Maar dan mag je er als prediker, en hoorder, ook echt zo naar kijken: het Woord wordt verkondigd, en ik vertrouw dat God door zijn Geest het wonder tot stand brengt dat Hij er door spreekt.

Iets van dat wonder ervaar je soms - dat je het niet zag aankomen, maar sterk aangesproken werd op zonde, of juist overweldigd werd door troost. Maar ook als dat niet op zo bijzondere manier gebeurt, mag je je in de verkondiging te binnen laten brengen wat de Here heeft gedaan, om Hem steeds meer te leren kennen, en om je aan Hem te geven, omdat je beseft: zoals de Here toen was, zo is Hij ook vandaag, in mijn concrete situatie van voorspoed, of verdriet. Als Hij in de verkondiging zo duidelijk zegt Wie Hij is, dan is dat opdat je Hem leert kennen en het ook zelf gaat zeggen: U bent betrouwbaar, daarom vertrouw ik op U.  

door inschakeling van anderen
We zijn ook aan elkaar gegeven als broeders en zusters, en God wil soms ook anderen gebruiken om door hen heen zijn zorg en leiding te geven. In wijze raad, in troostende woorden, in hulp bij het verstaan van Gods Woord - en soms kan dat op heel bijzondere manier, dat er op belangrijke momenten in je leven mensen waren, die tijd gaven, en dingen zeiden waarin je niets anders dan Gods leiding kon erkennen, zorg ontvangen uit Gods hand.


Maar ook dingen die God door andere mensen zegt gaan nooit in tegen wat Hij in zijn Woord zegt, en je gaat ze pas herkennen, en je kunt de dingen die andere mensen zeggen ook pas wegen, als je ze hoort in de context van de omgang met de Here, van hoe je Hem kent, uit Zijn Woord en uit de prediking. Immers, mensen zeggen zoveel - en ze kunnen er helemaal naast zitten.

werk van de Geest
Vaak gaat het dus samen op. Het kan dat in de prediking iets rechtstreeks aankomt in je hart, alsof het speciaal voor jou bedoeld was, en je er niet onder uit kunt daarin Gods stem te horen. Maar heel vaak landt zo’n boodschap al op een ondergrond van zelf biddend zoeken, of gesprekken met anderen die je al een beetje de ogen openden.

En het kan dat iemand iets zegt dat precies raakt aan wat je nodig had, zodat je er dankbaar en verbaasd Gods zorg in opmerkt. Maar heel vaak haken die woorden aan iets dat je eerder in de prediking hoorde, of bij het Bijbellezen oppikte, en dat je hart rijp maakte om het te horen.

Zo blijft het verstaan van Gods stem ten diepste iets dat de Heilige Geest in ons hart moet geven. Zelfs als begrijpen niet lukt. Met regels van ds. A.F. Troost: ‘op uw liefde bouw ik, ook als Gij niet hoort – Vader, U vertrouw ik op uw eigen woord.’


Miranda Renkema is lid van de redactie


 


Abonneer u nu op de RSS-feed van De Wekker