Artikel
2016-12-09
Nader bekeken: Dienende leiders Door J.A. Voorthuijzen

De afgelopen weken was het onrustig op het politieke toneel. Amerika koos een nieuwe president, François Fillon werd in de voorronden presidentskandidaat namens de Franse Republikeinen, Angela Merkel maakte bekend zich opnieuw kandidaat te stellen voor de verkiezingen van volgend jaar, binnen Nederland begon het politieke voorspel bij de 2e Kamerverkiezingen van 2017 en de Cubanen vierden feest óf rouwden, vanwege het overlijden van hun voormalige leider Fidel Castro.

Vervolgens stortten de media zich op deze ontwikkelingen, om ze uitgesproken positief of negatief te duiden. Zo buitelden de afgelopen weken voor- en tegenstanders van Donald Trump én Hilary Clinton over elkaar heen. Soms op zo’n stellige manier en met zo veel energie, dat het om verkiezingen in Nederland leek te gaan. De Wekker hield het hoofd koel en koos er voor in de adventsperiode 2016 een themanummer uit te brengen over ‘Dienst als Missie’. Van mijn hand geen Hiltermann-achtige nabeschouwingen of een scherpe analyse waar wat misging en wie het goed zag of er helemaal naast zat. Wel de vraag of dienend leiderschap in het politieke domein mogelijk is of een schone droom zal blijven? En hoe dienend zijn de mannen en vrouwen die zichzelf, soms met heel veel vreemd geld, kandideren voor een plaats aan de top?

Dienende leiders?
In de kerk spreken we regelmatig over het dienen van elkaar. Ook als we spreken van ambten met een regeer- of toezichthoudend karakter. Maar is het buiten de kerk wel mogelijk over dienend leiderschap te spreken. Bestaat het daar wel. Al zoekend trof ik een heldere omschrijving van dienende leiders aan: "Ze stellen niet hun eigen belangen, maar belangen van anderen op de eerste plaats. Ze zijn volksvertegenwoordiger en luisteren naar signalen die ze krijgen van burgers, hoe klein en onbenullig die ook mogen lijken. Ze zijn ervan overtuigd dat de besluiten die ze nemen het belang van de gemeenschap dienen … Ze zijn er nooit op uit willens en wetens iemand ten val te brengen, maar zullen waar ze kunnen op discrete wijze hem of haar laten weten waar het beter kan”. (Rianca Evers-den Ouden via https://www.lerendeleiders.nl/anderenleiden/373-politiek-en-dienend-leiderschap-gaat-dat-wel-samen).
    Als ik zie hoe in de politiek volksvertegenwoordigers elkaar met modder besmeuren, constateer ik dat er niet veel dienende leiders zijn. Ze zijn ook de facto niet zo zichtbaar… En als ze er zijn, is hun politieke loopbaan veelal kort. Overleeft dit soort leiders wel?

Kiezen wij dit soort leiders wel?

En als dit soort leiders niet overleeft, ligt dat dan aan hen of moet ik in de spiegel kijken? Want, hoewel ik gecharmeerd ben van bovenstaande omschrijving van dienende leiders, is het maar zeer de vraag of ik aan dergelijke politici mijn stem geef? Of zou ik voor de verleiding bezwijken een leider te kiezen die krachtig is, duidelijke taal spreekt en lijnen uitzet die sporen met mijn eigen politieke opvattingen. Ik kan mij vergissen, maar ik denk te zien dat er de nodige medeburgers én christenen zijn die met dit vraagstuk worstelen. Kiezen we weloverwogen vanuit het belang van het geheel én met het oog op de ander, of kiezen we vanuit het persoonlijke of eigen groepsbelang. Anders gezegd: zijn we in ons kiezen dienend bezig, met Gods wet als norm en referentiekader, of grijpen wij in het stemhokje naar het ‘potlood van de macht’?
    Op het gevaar af zaken uit zijn verband te rukken, moest ik toch denken aan de toespraak die Jotham, jongste zoon van Gideon, hield nadat zijn broer Abimelech zijn zeventig broers ombracht, als ‘dank’ voor het feit dat zij hem kort daarvoor als hun nieuwe leider hadden gekozen.
    "Eens gingen de bomen op weg om een koning over zich te zalven. Ze zeiden tegen de olijfboom: Wees koning over ons! Maar de olijfboom zei tegen hen: Zou ik mijn olie opgeven, die God en de mensen in mij prijzen, en zou ik weggaan om boven de andere bomen te zweven? Toen zeiden de bomen tegen de vijgenboom: Komt u, wees koning over ons! Maar de vijgenboom zei tegen hen: Zou ik mijn zoetigheid en mijn goede vrucht opgeven, en zou ik weggaan om boven de andere bomen te zweven?  Toen zeiden de bomen tegen de wijnstok: Komt u, wees koning over ons! Maar de wijnstok zei tegen hen: Zou ik mijn nieuwe wijn opgeven, die God en mensen vrolijk maakt, en zou ik weggaan om boven de andere bomen te zweven? Ten slotte zeiden al de bomen tegen de doornstruik: Kom, weest u koning over ons!
En de doornstruik zei tegen de bomen: Als u mij naar waarheid tot koning over u zalft, kom dan en neem de toevlucht in mijn schaduw. Maar zo niet, laat er dan vuur uitgaan van de doornstruik, dat de ceders van de Libanon zal verteren”. (Richteren 9 : 8 -15).
    De vraag die zich opdringt is of wij in ons politieke keuzeproces lijken op de bomen in de parabel van Jotham? Schrijven wij onbewust aan de leiders die we kiezen, niet veel meer macht en invloed toe dan bij een dienende houding passend zou zijn? Realiseren we ons wel dat we in veel gevallen schuilen bij leiders van het kaliber ‘doornstruik’ en komen we er niet vaak te laat achter dat hun dorens heel hard steken…

Goede papieren
Als we ons verdiepen in het leven van Jezus op aarde, kunnen we niet anders dan constateren dat dienen een wezenskenmerken van Hem is. En in dat dienen is Hij zijn volgelingen keer op keer voorgegaan. Het heeft Hem uiteindelijk Zijn leven gekost! Als er onder zijn discipelen een politieke strijd over de te vergeven ministersposten in het koninkrijk der hemelen losbreekt, kan Hij niet anders dan zijn volgelingen tot de orde roepen. "En toen Jezus hen bij Zich geroepen had, zei Hij:  U weet dat de leiders van de volken heerschappij over hen voeren, en de groten gezag over hen uitoefenen. Maar zo zal het onder u niet zijn; maar wie onder u groot wil worden, die moet uw dienaar zijn; en wie onder u de eerste wil zijn, die moet uw slaaf zijn, zoals ook de Zoon des mensen niet gekomen is om gediend te worden, maar om te dienen, en Zijn ziel te geven tot een losprijs voor velen”. (Mat. 20: 25-28).
    Anno 2016 kunnen wij ons vanuit een luxepositie verbazen over het gedrag van Jezus’ discipelen. Misschien vinden we het wel ongehoord dat Jakobus en Johannes, gestimuleerd door hun moeder, met dit soort vragen bezig waren en vinden we de correctie van Jezus zeer op z’n plaats. Maar zijn wij beter?

Van welke Leider verwachten wij het?
Over de politieke ontwikkelingen stonden de media de afgelopen weken bol. De verwachting is dat naar 15 maart 2017 toe dat ook in Nederland zal gebeuren. Analyse op analyse, sombere en optimistische geluiden. Voorspellingen en verwachtingen. Op zich niets mis mee, maar ik raad iedereen aan er niet te veel op uit te doen. Het brengt ons niet verder! Met de kerk van alle plaatsen en alle tijden leggen wij onze toekomstverwachting in de handen van de Here Jezus. Gekomen om te dienen en niet om gediend te worden. Sinds Zijn hemelvaart de enige koning die echt regeert en die leiden en dienen goed in evenwicht weet te houden. Zijn discipelen van toen en Zijn volgelingen van nu doen niets liever dan Hem te volgen in het dienen van elkaar, de schepping en alle schepselen. Niet alleen op zondag, maar ook op woensdag. Niet alleen in de kerkbank, maar ook in het stemhokje of in de politieke vergaderzaal. Waar dat gebeurt gaan eigen gelijk en eigen recht er ‘genadeloos’ aan en overwint het recht van God. En daar kijken we samen verwachtingsvol naar uit!

Zijn redding komt: God geeft weer perspectief,
want Hij heeft wie Hem dienen vurig lief.
Er zal weer vrede komen in het land.
De liefde en de trouw gaan hand in hand.
Recht en verzoening kussen eens elkaar;
het land geeft goede oogsten jaar op jaar.
Gerechtigheid maakt voor de HEER ruim baan,
zij is de weg waarlangs zijn voet zal gaan.


(Nieuwe Psalmberijming, Ps. 85:3).


J.A. Voorthuijzen maakt deel uit van de redactie.

 


Abonneer u nu op de RSS-feed van De Wekker