Op 22 mei 2026 sprak professor Gabriël Anthonio aan de TUA zijn oratie uit, met als titel ‘Waardengedreven leiderschap als wenkend perspectief’. Die dag inaugureerde hij als bijzonder hoogleraar aan de TUA. Hij begon zijn carrière bij de Vereniging tot Heil des Volks en bij Stichting Timon. Vervolgens was hij onder meer directeur van de Van Mesdagkliniek in Groningen, werkte hij in de jeugdzorg en was hij voorzitter van het bestuur in de verslavingszorg in Noord-Nederland. Al deze verschillende functies hebben een ding gemeen, zoals professor Anthonio zelf zegt: “Als je mijn loopbaan uittekent, heb ik altijd in het gedoe gewerkt. Ik heb altijd gedoe opgezocht.”
Toen hij in de Van Mesdagkliniek (een tbs-kliniek, red.) werd aangenomen als directeur, moest zijn oma wel even slikken. Toch stond ze achter zijn besluit en gaf hem de volgende raad: “Volg de lijnen vanuit je hart.” De centrale lijn die professor Anthonio ziet in zijn leven, is zijn geloof: hij voelt zich vanuit dat geloof geroepen tot ingewikkelde situaties. “De Bijbel is een heel hoopvol boek met een rijk perspectief tot in eeuwigheid, maar het is ook een boek van het gedoe. De Heere Jezus was bijvoorbeeld ook altijd bezig in het gedoe.” Het volgen van Jezus is voor hem samen te vatten in afdalen naar de plekken waar niemand anders wil zijn, zoals Jezus afdaalde naar Kapernaüm. Daarnaast vindt de hoogleraar het ook leuk om in dit soort situaties te werken: “Daar voel ik me prettig bij en ik vind het geweldig om vanuit mijn christen-zijn eraan bij te dragen om iets van hoop te brengen.” Volgens professor Anthonio is een van de redenen dat het hem zo goed af gaat om in complexe omstandigheden te werken, zijn stabiele thuisbasis: “Ik heb een fijn huwelijk, een fijn gezin, een fijn thuis.”
Momenteel is hij werkzaam bij de Galan Groep, een adviesbureau dat in ‘het gedoe’ werkt in bijvoorbeeld teams, ziekenhuizen, etc. Hier draagt professor Anthonio bij aan het oplossen van gedoe bij zowel seculiere als christelijke organisaties en instellingen. Daarnaast is professor Anthonio ook al jaren in deeltijd lector of hoogleraar: “Ik ben heel nieuwsgierig. Naast het gedoe wil ik ook dingen doordenken en snappen.” Vóór zijn aanstelling aan de TUA was hij onder andere tien jaar hoogleraar Sociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen.
En sinds 1 januari 2026 is professor Anthonio dus bijzonder hoogleraar aan de TUA. Zijn leerstoel ‘Waardengedreven leiderschap’ is mogelijk gemaakt door de Galan Groep. Waardengedreven leiderschap gaat over een leiderschap dat zich baseert op waarden in plaats van op macht bij politiek leiderschap, geld bij economisch leiderschap, of meningen van anderen bij sociaal leiderschap.
Geheimen
In zijn onderzoek gebruikt professor Anthonio inzichten vanuit de psychologie en sociologie. Hoewel hij zelf geen theoloog is, zoekt hij naar een brugtaal tussen de sociale wetenschappen en de theologie, omdat deze elkaar kunnen aanvullen en versterken. De sociale wetenschappen zijn bijvoorbeeld goed in het ordenen en duiden van begrippen, maar de uiteindelijke antwoorden en oplossingen zijn te vinden in de Bijbel, in de theologie. Een christelijke leider weet zich, ten opzichte van een seculier leider, afhankelijk van God. Christelijk leiderschap heeft daarom een paradox in zich: enerzijds weet een christen zich afhankelijk van God, maar anderzijds moet je als leider ook iedere dag je verantwoordelijkheid nemen. Een christelijk leider mag leidinggeven met geloof en hoop dat de Heere God hem of haar zal zegenen en Zijn Geest hem of haar zal begeleiden in de keuzes en beslissingen die gemaakt moeten worden.
"De Heere Jezus was ook altijd bezig in het gedoe"
Theologiestudenten komen vaak terecht op een leidinggevende positie: in het predikantschap, in het onderwijs of de zorg, etc. Om goed leiding te kunnen geven, moet je je bewust zijn van wie je bent en wat je wilt bereiken. Professor Anthonio hoopt de aankomende leiders aan de TUA toe te rusten voor hun latere taken in kerken of op andere plaatsen in de maatschappij. Dat begint allereerst bij persoonlijk leiderschap. Een leider moet zichzelf twee vragen stellen: wat is mijn leiderschapsstijl en is deze stijl effectief? Een tweede punt is de waardenoriëntatie vanuit je bron. Vanuit welke waarden geef je leiding? Bij christelijk leiderschap staat geloof, hoop en liefde centraal. Een vraag die je je hierbij kunt stellen is: Wat representeer ik in mijn leiderschap? Als laatste is leiderschap ook onderdeel van je vak. Er wordt van bijvoorbeeld predikanten verwacht dat ze leidinggeven en daarom moeten ze ook weten hoe ze dat doen. Vragen om op te reflecteren zijn: Hoe ga ik om met conflicten en spanningen? Hoe ga ik dat goede gesprek aan? Hoe ga ik om met geheimen? Geheimen die iedereen kent, maar waar we het niet over hebben en die wel impact hebben.
Tegen je gevoel in
Kort samengevat is leiderschap een persoonlijke ontwikkeling, waarbij reflectie op jezelf en de patronen om je heen centraal staat. Waardengedreven leiderschap verandert het perspectief waarmee je naar de problemen kijkt die je tegenkomt. Vanuit een economisch of politiek perspectief gaat het vaak om macht of geld. De kwaliteit verdampt in de rationaliteit. Discussies rond kleine scholen zijn hier een voorbeeld van: economisch gezien is het logisch dat een kleine school wordt opgeheven, maar als je het benadert vanuit een waardenoriëntatie, kan het heel mooi zijn om die kleine reformatorische school in dat plattelandsgebied overeind te houden. Waardenoriëntatie helpt ons als tegenwicht in het louter denken vanuit macht, geld en controle.
Daarnaast is waardengedreven leiderschap binnen christelijke organisaties ook van groot belang. Ook hier kan gedoe ontstaan als men het gebed van de Heere Jezus vergeet: ‘opdat zij allen één zijn’. Hier moet voortdurend aan gewerkt worden. De liefde waar Jezus zo vaak van spreekt, is geen gevoel, maar een opdracht. Dat gaat soms tegen je gevoel in, maar toch vraagt God het van ons.
Professor Anthonio vindt leiderschap een uitdagend thema, maar hij benadrukt dat het belangrijk is om je te richten op wat goed gaat, op wat er wel is. Als leiders zich hierop richten, stemt dat tot dankbaarheid en dat verandert je perspectief. Zo kom je uit het gedoe.
Gabriël Anthonio
